اخلاق و فضائل

امام جواد در قله رفیع دانش

امام نهم (علیه السلام) در مقام رهبری امت اسلام، به عنوان الگوی دانشمندان جوان چنان در عرصه ی علم و دانش درخشید که
دوست و دشمن را به تعجب و شگفتی واداشت. گفتگوها، مناظرات، پاسخ به شبهات عصر، گفتارهای حکیمانه و خطابه های آن
گرامی، گواه روشنی بر این مدعاست. علی بن ابراهیم از پدرش نقل کرده است که: بعد از شهادت امام هشتم (علیه السلام) ما به
زیارت خانهی خدا مشرف شدیم و آنگاه به محضر امام جواد (علیه السلام) رفتیم. بسیاری از شیعیان نیز در آنجا گرد آمده بودند تا
امام جواد (علیه السلام) را زیارت کنند. عبد الله بن موسی عموی حضرت جواد (علیه السلام) که پیرمرد بزرگواری بود و در پیشانی
اش آثار عبادت دیده می شد، به آنجا آمد و به امام (علیه السلام) احترام فراوانی کرده و وسط پیشانی حضرت را بوسید. امام نهم بر
جایگاه خویش قرار گرفت. همه مردم به علت خردسال بودن حضرت با تعجب به همدیگر نگاه می کردند که آیا این نوجوان می
تواند از عهدهی مشکلات دینی و اجتماعی مردم در جایگاه رهبری و امامت آنان برآید؟! مردی از میان جمع بلند شده از عبدالله بن
موسی، عموی امام جواد (علیه السلام) پرسید: حکم مردی که با چهارپایی آمیزش نموده است چیست؟ و او پاسخ داد: بعد از قطع
دست راستش به او حد می زنند. امام جواد (علیه السلام) با شنیدن این پاسخ ناراحت شد و به عبدالله بن موسی فرمود: عموجان از
خدا بترس! از خدا بترس! خیلی کار سخت و بزرگی است که در روز قیامت در برابر خداوند متعال قرار بگیری و پروردگار متعال
بفرماید: چرا بدون اطلاع و آگاهی به مردم فتوا دادی؟ عمویش گفت: سرورم! آیا پدرت – که درود خدا بر او باد – این گونه
پاسخ نداده است؟! امام جواد (علیه السلام) فرمود: از پدرم پرسیدند: مردی قبر زنی را نبش کرده و با او درآمیخته است، حکم این
مرد فاجر چیست؟ و پدرم در پاسخ فرمود: به خاطر نبش قبر دست راست او را قطع می کنند و حد زنا بر او جاری می گردد، چرا
که حرمت مردهی مسلمان همانند زندهی اوست. عبدالله بن موسی گفت: راست گفتی سرورم! من استغفار می کنم. مردم حاضر، از
این گفت و شنود علمی شگفت زده شدند و گفتند: ای آقای ما! آیا اجازه می فرمایی مسائل و مشکلات خودمان را از محضرتان
بپرسیم؟ امام جواد (علیه السلام) فرمود: بلی. آنان سی هزار مسئله پرسیدند و امام جواد (علیه السلام) بدون درنگ و با اطمینان
کامل همه را پاسخ گفت. این گفتگوی علمی در نه سالگی حضرت رخ داد. [ ۳] . امام جواد (علیه السلام) در سنین نوجوانی عالم
ترین و آگاه ترین دانشمند عصر خود بود و مردم از دور و نزدیک به حضورش شتافته و پاسخ مشکلات علمی خود را از او دریافت
می کردند. اینک نظر برخی از دانشمندان مخالف و موافق را در این زمینه با هم می خوانیم: ابن حجر هیثمی در کتاب الصوائق
المحرقه می گوید: مأمون او را به دامادی انتخاب کرد، زیرا با وجود کمی سن، از نظر علم و آگاهی و حلم بر همه دانشمندان
برتری داشت. شبلنجی در نورالابصار آورده است: مأمون پیوسته شیفتهی او بود، زیرا با وجود سن اندک، فضل و علم و کمال خود
را نشان داده و برهان عظمت خود را آشکار ساخت. جاحظ معتزلی که از مخالفان خاندان علی (علیه السلام) بود، به این حقیقت
است که هر یک از آنان عالم، زاهد، عبادت پیشه، « طالبیان » اعتراف کرده است که: امام جواد (علیه السلام) در شمار ده تن از
شجاع، بخشنده، پاک و پاک نهادند و هیچ یک از خاندانهای عرب دارای نسب شریفی همانند امامان شیعه نیست. [ ۴] . فتال
نیشابوری نیز می گوید: مأمون شیفتهی او شد، چون مشاهده کرد که آن حضرت با سن کم خود، از نظر علم و حکمت و ادب و
کمال عقلی، به چنان رتبهی والایی رسیده که هیچ یک از بزرگان علمی آن روزگار بدان پایه نرسیده اند. [ ۵] . امام محمد تقی
منم محمد فرزند رضا! منم » : (علیه السلام) خود نیز گاهی به علم و دانشی که خداوند ارزانی اش داشته بود، اشاره کرده و می فرمود
جواد! منم دانا به نسبهای مردم در صلبها، من داناترین کس هستم که رازهای ظاهری و باطنی شما را می دانم و از آنچه که به
سویش روانه هستید آگاهم! این علمی است که خداوند متعال قبل از آفرینش تمامی مخلوقات جهان به ما خانواده عنایت کرده
است. این دانش سرشار تا پایان جهان و بعد از فانی شدن آسمان ها و زمین ها نیز باقی خواهد ماند. اگر غلبه اهل باطل و حکومت
ناحق گمراهان و هجوم اهل شک و تردید نبود، هر آینه سخنی می گفتم که همه اهل جهان از گذشتگان و آیندگان ناباورانه
یا محمد اصمت کما صمت آباؤک من » : سپس دست مبارک خود را بر دهان گذاشته و فرمود «. انگشت حیرت به دهان می گرفتند
۶] . امام نهم در سن کودکی به امامت رسید و ] «. قبل؛ ای محمد خاموش باش! همچنانکه پدرانت قبل از تو سکوت را برگزیده اند
دانش سرشار آن گرامی دوست و دشمن را به حیرت و شگفتی واداشت. بر جوانان مسلمان و مشتاق اهل بیت (علیه السلام) شایسته
است که از فرصت جوانی بهره گرفته و در جستجوی دانش با تمام وجود تلاش کنند و رهنمودهای آن امام عزیز در زمینهی علم و
دانش را چراغ راه خویش قرار دهند. در اینجا به برخی از رهنمودهای آن حضرت در این زمینه می پردازیم:
برگرفته از کتاب امام جواد(ع) الگوی دانشمندان جوان نوشته: عبدالکریم پاک نیا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *